Projekt Konstytucji

Konstytucja

Rzeczypospolitej Polskiej

PROJEKT

POZNAŃ 31.07.2017

My, Naród w trosce o byt i przyszłość Polski, w poczuciu swojego niezbywalnego prawa do samostanowienia, w celu zabezpieczenia dobrobytu oraz błogosławieństw wolności, ustanawiamy niniejszą Konstytucję jako prawa podstawowe dla Rzeczpospolitej Polskiej. I. Prawa kardynalne

Art. 1

  1. Polska jest Rzecząpospolitą.
  2. Rzeczpospolita Polska jest wspólnym dobrem pokoleń minionych, obecnych i przyszłych.

Art. 2

  1. Władza w Rzeczypospolitej Polskiej pochodzi do Narodu.
  2. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej Naród sprawuje Parlament, który składa się z Sejmu i Senatu.
  3. Władzę wykonawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje Prezydent.
  4. Władzę sądowniczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje Sąd Najwyższy oraz sądy powszechne.

Art. 3

  1. Rzeczpospolita Polska jest państwem unitarnym, zdecentralizowanym.
  2. Rzeczpospolita Polska strzeże suwerenności Narodu oraz niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium.
  3. Rzeczpospolita Polska sprawuje prymat i pełnię władzy na swoim terytorium, prowadzi samodzielną politykę wewnętrzną i zagraniczną.

Art. 4

  1. Podstawę i granicę wszelkich działań Rzeczypospolitej Polskiej stanowi prawo.
  2. Działalność organów władzy i administracji publicznej Rzeczypospolitej Polskiej leży w interesie publicznym i jest proporcjonalna do celu.
  3. Organy administracji publicznej działają w dobrej wierze.
  4. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
  5. Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej mu przez organ administracji publicznej wskutek czynności urzędowej sprzecznej z prawem lub podjętej w złej wierze.

Art. 5

  1. Wszyscy obywatele Rzeczypospolitej Polskiej są równi wobec prawa.
  2. Życie, wolność i własność obywateli Rzeczypospolitej Polskiej jest przedmiotem szczególnej ochrony prawa.
  3. Pozbawienie obywatela Rzeczpospolitej Polskiej wolności może nastąpić wyłącznie w związku z popełnieniem przezeń czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę i na podstawie orzeczenia sądu, chyba że został schwytany na gorącym uczynku lub podejrzany jest o popełnienie zbrodni.
  4. Małoletni do lat 18 pozostają pod władzą rodzicielską lub opiekuńczą. Odjęcie rodzicom władzy rodzicielskiej lub jej ograniczenie może nastąpić tylko w drodze orzeczenia sądowego, z powodu popełnienia na szkodę małoletniego czynu zabronionego.
  5. Pozbawienie albo ograniczenie własności może nastąpić wyłącznie na podstawie lub w wykonaniu orzeczenia sądu.
  6. Obywatel ma prawo do obrony swojego życia, zdrowia i mienia oraz życia, zdrowia i mienia swoich najbliższych wszelkimi dostępnymi środkami. Prawo to może podlegać ograniczeniom w stosunku obywateli, wobec których stwierdzono zaburzenia psychiczne i obywateli, którzy zostali skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa z użyciem przemocy. Szczegółowy zakres przedmiotowych ograniczeń określa ustawa.

Art. 6

1.Każdy ponosi odpowiedzialność za siebie i przyczynia się wedle własnych sił do wykonywania zadań państwa i społeczeństwa.

2. Rzeczpospolita Polska nie ustanowi praw wprowadzających religię lub zabraniających swobodnego wykonywania praktyk religijnych; ani praw ograniczających wolność słowa lub prasy, lub możliwość pokojowych zgromadzeń.

Art. 7

  1. Każdy obywatel Rzeczypospolitej Polskiej ma zapewnioną ochronę państwa zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i poza jej granicami.
  2. Obcokrajowcy i bezpaństwowcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej korzystają z prawi wolności oraz wypełniają powinności na równi z obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli Konstytucja, ustawy i porozumienia międzynarodowe nie stanowią inaczej.
  3. Rzeczpospolita Polska otacza opieką Polaków nie będących obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej, zamieszkujących poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
  4. Rzeczpospolita Polska udziela pomocy Polakom zamieszkałym za granicą w zachowaniu ich związków z kulturą narodową i językiem polskim.

Art.8

Małżeństwo, jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 9

  1. Kościoły i inne związki wyznaniowe są równouprawnione.
  2. Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym.
  3. Kościoły i inne związki wyznaniowe rządzą się własnymi prawami, które jednak nie mogą stać w sprzeczności z prawem obowiązującym w Rzeczpospolitej Polskiej.
  4. Wszyscy mieszkańcy Rzeczypospolitej Polskiej mogą wykonywać przepisy właściwego kościoła lub związku wyznaniowego oraz sprawować przewidziane w niej obrzędy zarówno prywatnie, jak i publicznie, o ile nie stanowią one czynów zabronionych przez ustawę, nie sprzeciwiają się porządkowi publicznemu ani obyczajności publicznej.
  5. Nikt nie może być zmuszony do udziału w czynnościach lub obrzędach religijnych, chyba że pozostaje pod władzą rodzicielską lub opiekuńczą.
  6. Nikt nie może uchylać się od spełnienia obowiązków publicznych z powodu swoich wierzeń religijnych.
  7. Nikt nie może narzucać innym swoich przekonań religijnych.

II. Władza ustawodawcza

Art. 10

  1. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej składa się z 200 posłów wybranych na cztery lata w głosowaniu powszechnym, bezpośrednim, równym i tajnym.
  2. Prawo wybierania posłów ma każdy obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, który w dniu wyborów ukończył 18 lat, korzysta z pełni praw cywilnych i zamieszkuje w okręgu wyborczym w dniu wyborów.
  3. Prawo wybieralności na posła ma każdy obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, który w dniu wyborów ukończył 26 lat i korzysta z pełni praw cywilnych.
  4. Wybory do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej odbywają się w sposób zgodny z zasadą proporcjonalności, przy wykorzystaniu metody pojedynczego głosu przechodniego.

Art. 11

  1. Nie można łączyć mandatu poselskiego z urzędem Prezydenta Rzeczypospolitej, ministra, wiceministra i sekretarza stanu, wojewody i sędziego.
  2. Nie można łączyć mandatu poselskiego z członkostwem w organach stanowiących lub wykonawczych samorządów terytorialnych wszystkich szczebli.
  3. Poseł obejmujący płatną służbę w administracji państwowej, administracji samorządowej lub stanowisko sędziego traci mandat.

Art. 12

Ważność wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej stwierdza Sąd Najwyższy.

Art. 13

  1. Poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu poselskiego ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu. Za taką działalność poseł odpowiada wyłącznie przed Sejmem Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku naruszenia praw osób trzecich może być pociągnięty do odpowiedzialności sądowej tylko za zgodą Sejmu.
  2. Od dnia ogłoszenia wyników wyborów do dnia wygaśnięcia mandatu poseł nie może być pociągnięty bez zgody Sejmu do odpowiedzialności karnej.
  3. Postępowanie karne wszczęte wobec osoby przed dniem wyboru jej na posła ulega na żądanie Sejmu zawieszeniu do czasu wygaśnięcia mandatu. W takim przypadku ulega również zawieszeniu na ten czas bieg przedawnienia w postępowaniu karnym.
  4. Poseł może wyrazić zgodę na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. W takim przypadku nie stosuje się przepisów ust. 2 i 3.
  5. Poseł nie może być zatrzymany lub aresztowany bez zgody Sejmu, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się Marszałka Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.
  6. Ograniczenia wskazane w ust. 1-5 nie dotyczą przestępstw pospolitych przeciwko życiu, zdrowiu, wolności i własności oraz wykroczeń drogowych.

Art. 14

  1. Poseł może być pociągnięty do odpowiedzialności politycznej przez wyborców w drodze referendum w sprawie odwołania posła.
  2. Referendum w sprawie odwołania posła odbywa się w okręgu, w którym poseł został wybrany, z inicjatywy Obywateli zapisanych w spisie wyborców w przedmiotowym okręgu w liczbie nie mniejszej do liczby głosów otrzymanych w wyborach do Sejmu RP przez posła, którego dotyczy referendum.
  3. Jeżeli w referendum w sprawie odwołania posła co najmniej jedna czwarta uprawnionych do głosowania opowiedziała się za odwołaniem i stanowią oni większość głosujących, wynik referendum jest wiążący.

Art. 15

Poseł nie może na swoje ani na obce imię kupować ani dzierżawić mienia państwowego, ani przyjmować zamówień rządowych na dostawy lub roboty. W razie stwierdzenia orzeczeniem Sądu Najwyższego naruszenia niniejszego artykułu, poseł traci mandat.

Art. 16

  1. Posłowie otrzymują diety określone regulaminem Sejmu.
  2. Posłowie nie otrzymują innego wynagrodzenia poza dietami.

Art. 17

  1. Pierwsze posiedzenie Sejmu zwołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej najpóźniej 30 dnia od ogłoszenia wyników wyborów. Sejm wybiera ze swego grona Marszałka i wicemarszałków, którzy składają ślubowanie na ręce Prezydenta.
  2. Posłowie składają ślubowanie na ręce Marszałka Sejmu.
  3. Pozostałe posiedzenia Sejmu zwołuje Marszałek, z inicjatywy własnej lub na żądanie co najmniej pięćdziesięciu posłów. W tym drugim przypadku musi uczynić to w przeciągu dwóch tygodni .
  4. Obrady Sejmu są jawne. Sejm może uchwalić tajność obrad, jeżeli wymaga tego dobro Rzeczypospolitej Polskiej.
  5. Porządek prac Sejmu, rodzaj i liczbę komisji określa regulamin uchwalony przez Sejm.

Art. 18

  1. Sejm uchwala ustawy zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, chyba że Konstytucja przewiduje inną większość.
  2. Ustawę uchwaloną przez Sejm Marszałek Sejmu przekazuje Senatowi.
  3. Ustawa uchwalona przez Sejm zyskuje moc obowiązującą w czasie przez nią samą określonym, nie wcześniej jednak niż po podpisaniu jej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
  4. Ustawa zmieniająca system podatkowy, wprowadzająca opłaty publiczne, albo nakładająca inne, powszechnie obowiązujące obciążenia finansowe, wchodzi w życie najwcześniej po dwunastu miesiącach od jej uchwalenia.
  5. Ratyfikacja i wypowiedzenie umowy międzynarodowej następuje w drodze ustawy.

Art. 19

  1. Ustawa ustala corocznie budżet państwa.
  2. Budżet państwa powinien być zrównoważony we wpływach i wydatkach. Deficyt może być uchwalany tylko w sytuacjach wyjątkowych, przy czym dług publiczny nie może przekroczyć 15% kwoty rocznych wpływów budżetowych.
  3. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej przedstawia corocznie Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej sprawozdanie z wykonania budżetu za rok poprzedni.
  4. Wniosek w przedmiocie udzielenia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej absolutorium przedstawia Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej właściwa komisja sejmowa.

Art. 20

  1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi i obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej w liczbie nie mniejszej niż 50.000.
  2. Prezydentowi przysługuje prawo inicjatywy ustawodawczej wyłącznie w odniesieniu do ustawy budżetowej.

Art. 21

  1. Senat Rzeczypospolitej Polskiej składa się z senatorów i jest powoływany przez PrezydentaRzeczypospolitej Polskiej na okres kadencji Sejmu.
  2. W skład Senatu wchodzą:
  1. przewodniczący organów wykonawczych samorządów województw,
  2. przewodniczący organów wykonawczych 10 najliczniejszych gmin Polski.
  3. rektorzy 10 najlepszych uczelni w Polsce, wg wskazania Prezydenta.
  4. wszyscy byli prezydenci Rzeczpospolitej Polskiej, o ile wyrażą taką wolę.
  5. wszyscy byli marszałkowie Sejmu i Senatu Rzeczpospolitej Polskiej, o ile sprawowali urząd marszałka przez co najmniej przez 2 lata i o ile wyrażą taką wolę.
  6. do 5 osób powołanych bezpośrednio przez Prezydenta, w uznaniu ich specjalnych zasług dla Narodu.

Art. 22

  1. Pierwsze posiedzenie Senatu zwołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej najpóźniej 30 dnia od ogłoszenia wyników wyborów do Sejmu.
  2. Senatorowie składają ślubowanie na ręce Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
  3. Pozostałe posiedzenia Senatu zwołuje Wiceprezydent, z inicjatywy własnej lub na żądanie co najmniej dziesięciu senatorów. W tym drugim przypadku musi uczynić to w przeciągu dwóch tygodni .
  4. Obrady Senatu są jawne. Senat może uchwalić tajność obrad, jeżeli wymaga tego dobro państwa.
  5. Porządek prac Senatu, rodzaj i liczbę komisji określa regulamin uchwalony przez Senat.
  6. Kadencja Senatu rozpoczyna się w dniu pierwszego posiedzenia i trwa do czasu zebrania się senatorów na pierwsze posiedzenie następnej kadencji.

Art. 23

Art. 13, 15 i 16 stosuje się odpowiednio w stosunku do Senatorów.

Art. 24

  1. Uchwaloną ustawę Sejm niezwłocznie przekazuje Senatowi, który w terminie 30 dni podejmuje uchwałę w sprawie jej zatwierdzenia. Po zatwierdzeniu ustawy Senat przekazuje ją niezwłocznie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.
  2. Jeśli Senat w terminie 30 dni nie podejmie uchwały o której mowa w ust. 1, Sejm przekazuje uchwaloną ustawę Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.
  3. W razie odmowy zatwierdzenia ustawy Senat przekazuje ją niezwłocznie Sejmowi. Jeśli Sejm nie odrzuci poprawek Senatu, przekazuje ustawę Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.
  4. Do odrzucenia poprawek Senatu niezbędna jest większość dwóch trzecich głosów obecnych posłów. W razie odrzucenia poprawek Senatu Sejm przekazuje ustawę Prezydentowi.
  5. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej podpisuje ustawę w terminie 14 dni od przekazania mu jej przez Sejm lub Senat.
  6. W razie odmowy podpisania ustawy w terminie wskazanym w ust. 5, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej przekazuje ustawę niezwłocznie Marszałkowi Sejmu z uzasadnieniem odmowy.
  7. Weto Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej może zostać odrzucone przez Zgromadzenie Narodowe, w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów i aktualnej liczby senatorów, większością trzech piątych głosów.
  8. W razie odrzucenia weta Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie podpisuje i ogłasza ustawę.

Art. 25

  1. Sejm i Senat tworzą Zgromadzenie Narodowe
  2. Obradom Zgromadzenia Narodowego przewodniczy Marszałek Sejmu.
  3. Marszałek Sejmu zwołuje Zgromadzenie Narodowe w celu:
  1. przyjęcia przysięgi od nowo wybranego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
  2. uznania niezdolności Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia,
  3. rozpatrzenia sprawy postawienia Prezydenta, Wiceprezydenta lub innego funkcjonariusza publicznego Rzeczypospolitej Polskiej w stan oskarżenia przed Sądem Najwyższym, d) rozpatrzenia weta Prezydenta,

e) innych ważnych sprawach państwowych.

  1. Zgromadzenie Narodowe decyduje w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej o stanie wojny i o zawarciu pokoju.
  2. W razie postawienia przez Zgromadzenie narodowe w stan oskarżenia i skazania przez Sad

Najwyższy za zdradę, przekupstwo lub inne ciężkie przestępstwa albo przewinienia, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Wiceprezydent i każdy funkcjonariusz publiczny Rzeczypospolitej Polskiej zostaje usunięty z urzędu.

Art. 26

  1. W sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa może być przeprowadzone referendum ogólnokrajowe.
  2. Referendum ogólnokrajowe ma prawo zarządzić Zgromadzenie Narodowe, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej za zgodą Senatu lub Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej obligatoryjnie na wniosek co najmniej 500.000 Obywateli Rzeczypospolitej Polskiej.
  3. Jeżeli w referendum ogólnokrajowym co najmniej jedna czwarta uprawnionych do głosowania wspólnie opowiedziała się za danym rozwiązaniem i stanowią oni większość głosujących, wynik referendum jest wiążący.
  4. Ważność referendum ogólnokrajowego oraz referendum, o którym mowa w art. 14, stwierdza Sąd Najwyższy.
  5. Zasady i tryb przeprowadzania referendum określa ustawa.

III. Władza wykonawcza

Art. 27

  1. Władzę wykonawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
  2. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest wybierany wraz z obieranym na ten sam okres Wiceprezydentem przez Naród na okres 5 lat.
  3. Kadencja Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczyna się w dniu zaprzysiężenia.
  4. Nikt nie może być wybrany na urząd prezydenta więcej niż dwa razy, a kto sprawował urząd prezydenta albo pełnił jego funkcję w czasie kadencji innej osoby przez ponad dwa lata, nie może być wybrany na urząd prezydenta więcej niż raz.
  5. Na prezydenta może być wybrany obywatel polski od lat co najmniej 20, który ukończył 35 lat i korzysta z pełni praw wyborczych do Sejmu.
  6. Wybory Prezydenta zarządza Marszałek Sejmu nie wcześniej niż na trzy miesiące przed upływem kadencji urzędującego Prezydenta, wyznaczając datę wyborów w przeciągu dwóch miesięcy od dnia zarządzenia wyborów.
  7. Ważność wyboru Prezydenta stwierdza Sąd Najwyższy.
  8. Nowo wybrany Prezydent obejmuje urząd po złożeniu wobec Zgromadzenia Narodowego przysięgi następującej treści: „Obejmując z woli Narodu urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, uroczyście przysięgam, że dochowam wierności postanowieniom Konstytucji, będę strzegł niezłomnie godności Narodu, niepodległości i bezpieczeństwa Państwa, a dobro Ojczyzny oraz pomyślność obywateli będą dla mnie zawsze najwyższym nakazem”.

Przysięga może być złożona z dodaniem zdania „Tak mi dopomóż Bóg”.

  1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie może sprawować żadnej innej funkcji publicznej ani wykonywać żadnego innego płatnego zajęcia.

Art. 28

  1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej i gwarantem ciągłości władzy państwowej.
  2. Prezydent Rzeczypospolitej czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium.

Art. 29

1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest głównodowodzącym armii i floty Rzeczypospolitej Polskiej, jak również wszelkich rodzajów sił zbrojnych 2. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej :

  1. nadaje stopnie oficerskie,
  2. nadaje ordery i odznaczenia,
  3. nadaje obywatelstwo polskie.

Art. 30

  1. Prezydent z inicjatywy własnej powołuje i odwołuje ministrów i wojewodów.
  2. Prezydent odwołuje ministra również w razie wyrażenia mu wotum nieufności przez Sejm.
  3. Wotum nieufności wobec ministra wymaga większości dwóch trzecich głosów, co najmniejpołowy ustawowej liczby posłów.

Art. 31

  1. Prezydent wydaje rozporządzenia wykonawcze z upoważnienia ustawy.
  2. Rozporządzenie Prezydenta wchodzi w życie po podpisaniu go przez właściwego ministra najwcześniej w dniu ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Art. 32

  1. Jeśli w terminie trzech miesięcy od wniesienia przez Prezydenta projektu ustawy budżetowej do Sejmu nie zostanie mu ona przekazana w trybie przewidzianym w art. 24, Prezydent może rozwiązać Sejm i Senat.
  2. W razie rozwiązania Sejmu i Senatu Prezydent rozpisuje wybory najpóźniej w sześć miesięcy od tej daty.
  3. W okresie między rozwiązaniem Sejmu i Senatu a pierwszym posiedzeniem nowo wybranych Izb, Prezydent wydaje dekrety z mocą ustawy.
  4. Dekrety nie mogą dotyczyć:
  1. zmiany Konstytucji,
  2. ordynacji wyborczej,
  3. zmiany systemu podatkowego, wprowadzenia opłat publicznych, ani nałożenia innych, powszechnie obowiązujących obciążeń finansowych.

5. W okresie, o którym mowa w ust. 3, Prezydent nie może również zaciągać w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązań międzynarodowych obciążających finanse państwa.

Art. 33

1. Urząd ministra tworzy się w drodze rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej. 2. Ministrowie na podstawie ustaw i w celu ich wykonania wydają zarządzenia. Prezydent może uchylić zarządzenie wydane przez ministra.

3. Wojewoda jest organem administracji państwowej i przedstawicielem Prezydenta w województwie.

Art. 34

  1. Prezydent może wprowadzić stan wojenny na części lub całym terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli wymaga tego zewnętrzne zagrożenie bezpieczeństwa państwa. Z tego samego powodu Prezydent może ogłosić częściową lub powszechną mobilizację.

  1. Prezydent może wprowadzić na czas oznaczony, nie dłuższy niż trzy miesiące, stan wyjątkowy na części lub na całości terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w razie rozruchów wewnętrznych lub rozległych knowań o charakterze zdrady stanu, a także w razie klęski żywiołowej. Przedłużenie stanu wyjątkowego ponad trzy miesiące może nastąpić tylko raz, na mocy uchwały Zgromadzenia Narodowego.
  2. Ograniczenie swobód obywatelskich w stanie wojennym i w stanie wyjątkowym oraz tryb wprowadzania stanu wojennego i stanu wyjątkowego określają ustawy.

Art. 35

  1. Prezydent za naruszenie konstytucji lub ustaw, a w szczególności w razie odmowy udzielenia mu absolutorium oraz za przestępstwo może być postawiony w stan oskarżenia przed Sądem Najwyższym.
  2. Postawienie Prezydenta w stan oskarżenia przed Sądem Najwyższym może nastąpić uchwałą Zgromadzenia Narodowego, podjętą większością co najmniej dwóch trzecich głosów ustawowej liczby członków Zgromadzenia. Z chwilą postawienia w stan oskarżenia Prezydent tymczasowo nie może sprawować urzędu.

Art. 36

1. Opróżnienie urzędu Prezydenta przed upływem kadencji następuje wskutek: a) śmierci,

  1. zrzeczenia się urzędu,
  2. uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolności do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia uchwałą podjętą większością co najmniej dwóch trzecich głosów ustawowej liczby członków Zgromadzenia,
  3. złożenia z urzędu orzeczeniem Sądu Najwyższego.
  1. W razie, gdy urząd Prezydenta jest opróżniony, dotychczasowy Wiceprezydent obejmuje urząd Prezydenta, a nowego Wiceprezydenta wybiera Senat.
  2. W razie, gdy Prezydent tymczasowo nie może sprawować urzędu , zastępuje go Wiceprezydent, a jego obowiązki obejmuje Marszałek Senatu.

V. Sądownictwo

Art. 37

Sądy wymierzają sprawiedliwość w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 38

Organizację, właściwość i sposób działania wszelkich sądów określają ustawy.

Art. 39

  1. Sędziowie są w sprawowaniu swego urzędu niezawiśli.
  2. Orzeczenia sądowe nie mogą być zmienione ani przez władzę ustawodawczą, ani przez wykonawczą.
  3. Prawo darowania lub złagodzenia kary przysługuje wyłącznie Prezydentowi Rzeczypospolitej.
  4. Amnestia może być ogłoszona tylko w drodze ustawy.

Art. 40

  1. Sędzia może być złożony z urzędu, zawieszony w urzędowaniu, przeniesiony na inne miejsce urzędowania lub w stan spoczynku wbrew swojej woli jedynie mocą orzeczenia sądowego i tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie. Przepis ten nie dotyczy wypadku, gdy przeniesienie sędziego na inne miejsce lub w stan spoczynku jest wywołane zmianą w organizacji sądów, postanowioną w drodze ustawy.
  2. Sędzia nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej, ani pozbawiony wolności bez uprzedniej zgody wskazanego przez ustawę sądu, chyba że został schwytany na gorącym uczynku.
  3. Ograniczenia wskazane w ust. 2 nie dotyczą przestępstw pospolitych przeciwko życiu, zdrowiu, wolności i własności oraz wykroczeń drogowych.

Art. 41

  1. Nikt nie może być pozbawiony sądu.
  2. Żadna ustawa nie może zamykać drogi sądowej dla dochodzenia krzywdy i straty.
  3. Nikt nie może być pozbawiony prawa do obrony.
  4. Rozprawy przed wszystkimi sądami odbywają się jawnie, chyba że ustawa przewiduje wyłączenie jawności. Art. 42

1. Naczelnym organem władzy sądowniczej jest Rzeczypospolitej Polskiej Sąd Najwyższy. 2. Każde województwo wybiera jednego sędziego Sądu Najwyższego, w wyborach powszechnych organizowanych raz na sześć lat.

  1. Poza stanowiskami obsadzanymi w trybie wskazanym w ust. 2, pięciu sędziów Sądu Najwyższego powołuje Senat, spośród kandydatów przedstawionych przez Prezydenta.
  2. Sędzia wyznaczany na urząd w trybie ust. 3 powoływany jest na nieograniczoną kadencję.5. Wskazanym jest, aby sędzia wyznaczany na urząd w trybie ust. 3 był wcześniej wybrany sędzią Sądu Najwyższego w trybie przewidzianym w ust. 2.

Art. 43

1. Sąd Najwyższy:

  1. orzeka o zgodności ustaw i dekretów Prezydenta z mocą ustawy z Konstytucją oraz zgodności rozporządzeń Prezydenta i zarządzeń ministrów z Konstytucją i ustawami,
  2. rozpatruje sprawy przeciwko Prezydentowi, wniesione w trybie przewidzianym w art. 35 i

36,

  1. orzeka w sprawach cywilnych i karnych.

2. Postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 lit. a, wszczyna się na wniosek posła, senatora oraz Prezydenta. Prezydent może złożyć wniosek o wszczęcie postępowania przed podpisaniem ustawy.

Art. 44

  1. Sędziowie sądów powszechnych podlegają jedynie ustawom.
  2. Na wniosek obywatela sąd może wstrzymać wykonanie decyzji organu administracyjnego do czasu wydania orzeczenia co do jej zgodności z prawem.
  3. Rozprawy przed wszystkimi sądami odbywają się jawnie, chyba że ustawa przewiduje wyłączenie jawności.

V. Samorząd terytorialny

Art. 45

  1. Ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowi z mocy prawa wspólnotę samorządową.
  2. Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej.

Art. 46

  1. Samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne niezastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych.
  2. Podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina.
  3. Jednostką samorządu terytorialnego na szczeblu regionalnym jest województwo. Województw nie może być mniej niż 8 i więcej niż 20.
  4. Zadania poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego określa ustawa.
  5. Jednostki samorządu terytorialnego mają osobowość prawną. Przysługują im prawo własności i inne prawa majątkowe.
  6. Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie prawnej.

Art. 47

  1. Zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne.
  2. Jeżeli wynika to z uzasadnionych potrzeb państwa, ustawa może zlecić jednostkom samorządu terytorialnego wykonywanie innych zadań publicznych. Ustawa określa tryb przekazywania i sposób wykonywania zadań zleconych.
  3. Spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne.

Art. 48

Dochody jednostek samorządu terytorialnego określa ustawa.

Art. 49

1.Jednostki samorządu terytorialnego wykonują swoje zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych.

  1. Zasady i tryb wyborów oraz odwoływania organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego określa ustawa.
  2. Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące.

Art. 50

  1. Członkowie wspólnoty samorządowej mogą decydować, w drodze referendum, o sprawachdotyczących tej wspólnoty, w tym o odwołaniu pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego.
  2. Jeżeli w referendum o sprawach dotyczących gminy wzięła udział więcej niż jedna piąta uprawnionych do głosowania, wynik referendum jest wiążący.
  3. Jeżeli w referendum o sprawach dotyczących województwa wzięła udział więcej niż jedna dziesiąta uprawnionych do głosowania, wynik referendum jest wiążący. 4. Zasady i tryb przeprowadzania referendum lokalnego określa ustawa.

VI. Najwyższa Izba Kontroli

Art. 51

  1. Najwyższa Izba Kontroli powołana jest do kontroli działalności finansowej i organizacyjno-administracyjnej organów administracji publicznej: państwowej i samorządowej oraz kontroli działalności finansowej wszelkich jednostek nie stanowiących organów administracji publicznej a korzystających ze środków publicznych.
  2. Szczegółowy zakres działania oraz organizację Najwyższej Izby Kontroli określa ustawa.
  3. Najwyższa Izba Kontroli podlega Sejmowi.
  4. Prezesa Najwyższej Izby Kontroli powołuje i odwołuje Sejm uchwałą podjętą większością co najmniej dwóch trzecich głosów obecnych posłów, na wniosek Marszałka Sejmu.
  5. Prezes Najwyższej Izby Kontroli przedstawia corocznie Sejmowi sprawozdania ze swej działalności.

VII. Przepisy ogólne

Art. 52

Językiem urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski.

Art. 53

  1. Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie.
  2. Herbem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu.
  3. Barwami Rzeczypospolitej Polskiej są kolory biały i czerwony.
  4. Hymnem Rzeczypospolitej Polskiej jest Mazurek Dąbrowskiego.
  5. Godło, herb, barwy i hymn Rzeczypospolitej Polskiej podlegają ochronie prawnej.
  6. Szczegóły dotyczące godła, herbu, barw i hymnu określa ustawa.

Art. 54

Stolicą Rzeczypospolitej Polskiej jest Warszawa.

VIII. Zmiana konstytucji

Art. 55

Zmiana Konstytucji może nastąpić tylko w drodze ustawy, uchwalonej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej większością co najmniej dwóch trzecich głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów lub w drodze referendum ogólnokrajowego. IX. Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 56

W okresie 2 lat od dnia wejścia w życie Konstytucji Sejm przyjmie ustawy niezbędne do stosowania Konstytucji. Po tym okresie wszystkie przepisy sprzeczne z Konstytucją tracą moc.

Art. 57

Kadencja konstytucyjnych organów władzy publicznej i osób wchodzących w ich skład wybranych lub powołanych przed wejściem w życie Konstytucji kończy się z upływem okresu ustalonego w przepisach obowiązujących przed dniem wejścia w życie Konstytucji.